Biologisch, gangbaar, hybrides & GMO

Biologische en biodynamische zaden 

Binnen de biologische landbouw mag er geen gebruik worden gemaakt van chemische (en daarmee voor het milieu schadelijke) bestrijdingsmiddelen en kunstmest. Omdat nog lang niet alle gewassen en rassen een biologisch keurmerk hebben is de keuze op dit moment nog beperk.

De biologisch-dynamische of biodynamische landbouw (BD) heeft aanvullende regels bovenop die van de biologische landbouw. Er wordt onder andere rekening gehouden met de stand van de zon, de maan, planeten en de sterren en er wordt gebruik gemaakt van preparaten(a) die als geneesmiddel voor de bodem werken. Voor de biodynamische landbouw is het ontwikkelen van een zaadvast ras de meest natuurlijke manier van veredelen.​

Zaadvaste en zelfbestuivende rassen

De zaden van zaadvaste rassen (OP of open-pollinated) worden verkregen door natuurlijke bestuiving. Dit kan door middel van zelfbestuiving of door kruisbestuiving.

Bij zelfbestuiving vormt de plant - door middel van bestuiving met het eigen stuifmeel - zaden met een goede kiemkracht. Met de zaden van zelfbestuivers kunnen gewassen worden geteeld die dezelfde eigenschappen hebben als de moederplant. Bosaardbeien, komkommers, erwten, bonen en tomaten zijn zelfbestuivend.

Kruisbestuiving vindt plaats via insecten en via de wind, ook kan er bestuiving plaatsvinden door trilling of door het handmatig bestuiven. Zet verschillende gewassen van dezelfde familie niet te dicht bij elkaar want dan kunnen er ongewenste kruisbestuivingen ontstaan. Rode biet en snijbiet, pompoen en sierkalebas, suikermais en voedermais maar ook dille en venkel kunnen elkaar gemakkelijk bestuiven. Dit kan nadelige gevolgen hebben; wanneer suikermais geteeld wordt naast voedermais dan kan dit minder zoete maiskolven opleveren.

Elke streek heeft zo zijn eigen gewassen, deze gewassen worden ook wel landrassen genoemd. Vroeger werden de zaden van deze gewassen gewonnen uit de beste en sterkste planten, hierdoor zijn rassen ontstaan die zich aangepast hebben aan het klimaat en de grond van de streek. Spruitkool 'Groninger' en de 'Friese woudboon' zijn bekende landrassen. Landrassen kunnen zich, omdat ze genetisch verschillend zijn, goed aanpassen aan veranderende omstandigheden.

Historische en oude rassen

Door het zaaien van historische en oude rassen zorg je ervoor dat deze groente- en fruitrassen blijven bestaan en help je mee met het in stand houden van de biodiversiteit. Via de website van 'De oerakker' kan een oranjelijst met oude groente- en fruitrassen gedownload worden

Hybride rassen 

F1-hybrides
F1-hybride zaden zijn afkomstig van twee ouderplanten met elk een andere eigenschap. Ouderplant A heeft bijvoorbeeld een grote opbrengst als eigenschap en ouderplant B geeft vruchten die qua grootte gelijk zijn.

Door deze twee ouderplanten te kruisen (via de klassieke veredeling kan dit proces wel tien jaar duren) ontstaat een F1-hybride die zaden levert waarin de eigenschappen van A en B beide aanwezig zijn. Uit deze zaden groeit vervolgens een gewas dat een grote opbrengst geeft van vruchten van een gelijke grootte.

Het zaad dat daarna uit de vruchten van de hybride-plant gewonnen wordt kan zowel beide of slechts één van de eigenschappen van de ouderplanten bevatten. Zaad winnen van een F1-hybride is daarom niet zo zinvol aangezien je niet precies weet wat je na het zaaien krijgt. F1-hybrides zijn toegestaan in de biologische en biodynamische landbouw, de BD-landbouw geeft wel voorkeur aan zaadvaste rassen.

PPF- of CMS-hybrides
Bij PPF- of CMS-hybrides (Proto Plast Fusie of Cytoplasmatische Mannelijk Steriliteit-hybridesworden via protoplasma of cytoplasma celfusietechnieken in het laboratorium twee celkernen samengevoegd. In de gangbare maar ook in de biologische landbouw is het telen met PPF-hybrides toegestaan. PPF-hybrides worden nu al op grote schaal ingezet bij de teelt van koolsoorten zoals bloemkool, broccoli en spruitkool.

Binnen de EU valt deze manier van veredelen onder genetische manipulatie, PPF-hybrides zijn daarom binnen de biologische teelt ongewenst. Nederlandse zaadveredelingsbedrijven houden daar rekening mee, voor de biologische teelt worden er daarom vrijwel alleen F1-hybrides met behulp van de klassieke veredelingstechniek ontwikkelt.

In de biodynamische landbouw (Demeter) zijn PPF-hybrides niet toegestaan omdat er soorts- of kruisingsbarrieres worden overschreden. Vanaf 2004 is het gebruik van PPF/CMS op Demeter-bedrijven wereldwijd verboden.

 

Genetisch gemodificeerde zaden

Genetisch gemanipuleerde (GMO of GG) zaden bevatten genetisch materiaal van andere organismen. Het kan dan gaan om het genetisch materiaal van virussen, bacterieën of planten maar ook om dat van dieren. De bekendste GMO-gewassen zijn: sojabonen, rijst, katoen en mais. Er is nog steeds grote twijfel over de veiligheid van genetische gemanipuleerde gewassen.

Op dit moment worden er ook in Europa genetisch gemodificeerde gewassen geteeld, de zaden van deze gewassen zijn bestemd voor de professionele markt en niet bedoeld voor de hobbytuinder.

De IFOAM (International Federation of Organic Agriculture Movements) heeft al in 1994 genetische manipulatie verboden. In 1999 is dat verbod opgenomen in de Europese verordening voor biologische landbouw, later is dit ook in regelgeving voor biologische landbouw in USA, Japan en andere landen doorgevoerd.

Gangbare en biologische zaden van leveranciers binnen Europa die bedoeld zijn voor de hobbymarkt zijn GMO-vrij, er bestaan voor de hobbymarkt ook geen PPF/CMS-hybrides.

Het ontsmetten van zaden 

Zaden kunnen besmet zijn met schimmels(1), bacteriën(1) en virussen(1)(2), omdat deze ziekten zaadoverdraagbaar zijn zouden hierdoor hele oogsten kunnen mislukken.

Zaden bestemd voor de professionele teelt worden daarom vaak door middel van een chemische behandeling ontsmet. Door het ontsmetten worden de schimmels, bacteriën en virussen verwijderd maar er kleven nogal wat nadelen aan het ontsmetten:

  • het is slecht voor het milieu want sporen van het chemische middel kunnen in de grond achterblijven
  • het kan de kwaliteit van de zaden verminderen
  • het brengt gezondheidsrisico's voor de telers met zich mee


Zaden die bestemd zijn voor hobbytuinders mogen - alleen al vanwege deze laatste reden - niet ontsmet worden. Ook biologische zaden mogen niet chemisch worden ontsmet, wel mag er voor het ontsmetten van biologische zaden een warmtebehandeling worden toegepast.

Het bewaren van zaden

Zaden verliezen na verloop van tijd hun kiemkracht(1)(3) en kunnen meestal maar een jaar tot enkele jaren bewaard worden. De kiemkracht van zaden gaat bovendien sneller achteruit door warmte, vocht en schommelingen in temperatuur.

Bewaar zaden bijvoorkeur in een blik of doos op een donkere, droge en koele plek en zorg voor een zo constant mogelijke temperatuur. Voeg een handje rijstkorrels aan het blik of de doos toe zodat aanwezig vocht opgenomen kan worden door de rijst. Vervang de rijst regelmatig.

Zelf een kiemtest uitvoeren
Hebt u nog veel oude zaden en twijfelt u over de kwaliteit? Door middel van deze kiemtest kunt u de kiemkracht van de zaden eenvoudig bepalen:

  1. Neem een stuk keukenpapier en vouw het in vier lagen
  2. Leg het op een bord en maak het vochtig, leg er dan tien zaden op
  3. Laat de zaden op een donkere plek bij ± 20°C ontkiemen
  4. Maak het keukenpapier regelmatig vochtig met een plantenspuit, het mag niet uitdrogen
  5. Tel na vijf tot twintig dagen - afhankelijk van het gewas - het aantal ontkiemde zaden
  6. Is bij minder dan de helft een kiem of klein wit puntje te zien? Dan is het aan te raden om de zaden niet meer te zaaien.

(a)

Biologisch-dynamische preparaten worden gemaakt van duizendblad, brandnetel, kamille, valeriaan, paardenbloem en eikenschors.

(1)

Alle zaden worden door de leveranciers regelmatig getest op kiemkracht, schimmels (witziekte, bladvlekkenziekte, roest), bacteriën (verwelkingsziekte, vruchtvlekkenziekte) en virussen (mozaïekvirus, bladvlekkenziekte) die allemaal zaadoverdraagbaar kunnen zijn. Ook worden de zaden getest op plagen (wormen, kevertjes).

(2)

Virussen worden meestal verspreid worden door bladluizen, wittevlieg, mijten en trips. Haal plaaginsecten dus zo snel mogelijk - met de hand - weg. Ook het gebruik van een besmette compost of gier (plantenvoeding gemaakt van brandnetel, smeerwortel of uienloof en water) kan zorgen voor het verder of opnieuw verspreiden van virussen. Gebruik daarom voor het maken van compost alleen gezonde planten die geen last hebben van ziekten of plagen.

(3)

Voor een goede ontkieming de zaden bijvoorkeur voor de op de verpakking aangegeven datum zaaien.

Winkelwagen

Geen artikelen in winkelwagen.

Nieuwsbrief

Meld u aan voor onze nieuwsbrief
Aanmelden

Korting

Velt-leden ontvangen 10% korting op alle biologische zaden. Kijk voor meer informatie op Veelgestelde vragen

© 2016 - 2017 Zahra Seeds | sitemap | rss | webwinkel beginnen - powered by Mijnwebwinkel